Een heerlijk bezoek aan het werkpaleis van de koning

De eerste stappen die je zet in het werkpaleis van koning Willem-Alexander aan het Noordeinde in Den Haag zijn overweldigend. Weliswaar komen wij binnen via de personeelsingang, staat er koffie met krentenbrood klaar en word je verwelkomd met de mededeling dat ook Koning en koningin u als passant van harte welkom heten. Ook al verblijft het koninklijke paar een paar duizend kilometer verderop in Griekenland.

Vanaf 2016 werden Paleis Noordeinde en de Koninklijke Stallen geopend voor het publiek. Hetzelfde geldt voor het Paleis
op de Dam. Nederland koningsmoe? Vergeet het maar. Het publiek krijgt er geen genoeg van. Alleen al afgelopen zomer meldden zich 43.000 landgenoten aan de poort van het Haagse paleis. Voor alle duidelijkheid, koning Willem-Alexander overnacht hier niet. Na zijn studententijd had hij hier wel een appartement. Oranjefans kunnen hun hart hier ophalen. Dankzij het archief Koninklijke Verzamelingen blijft het Oranje-bezit, van serviezen tot aan de eerste schoentjes van prinses Beatrix, goed bewaard. De zalen en vertrekken ademen soberheid en bescheidenheid, niet te vergelijken met de paleizen van de Franse Zonnekoning Lodewijk XIV. De inrichting is stijlvol. De ontvangst van het kleine gezelschap, onder wie de verslaggever van Oranje Boven, door Claudia Hörster, directeur Koninklijke Verzamelingen, en hoofd collecties Steven Coene was allerhartelijkst.

Kreeftensaus

De vitrines met ondermeer menukaarten van koninklijke diners, geven een leuk inkijkje in de culinaire voorkeuren van de Oranjes. Zo stonden er op 7 januari 1879 maar liefst vijftien gerechten op het koninklijk menu, terwijl koningin Juliana in 1956 voor een eenvoudiger diner koos, met pasteitjes en oesters met kreeftensaus. Daar werd een wijn geschonken van Chateau Latour uit 1938.

Politiek gevoelig

Ook bijzonder, een groet van de legendarische cabaretier en dichter Toon Hermans in een exemplaar van zijn boek ‘Een mooie dag’ Toon schreef: ‘Voor prins Claus (‘de koningin mag het ook lezen’). Het zijn zo maar dit soort knipoogjes die de koninklijke expositie zo bijzonder maken. Aangekomen bij ‘de riem van goud’, die koningin Juliana als cadeau had ontvangen tijdens haar bezoek aan Indonesië, werd het aanmerkelijk serieuzer van toon. Immers, Willem-Alexander heeft een onafhankelijke commissie aan het werk gezet die gaat beoordelen of de giften en kunst, opgeslagen in de archieven, van ‘foute’ gevers afkomstig zijn. Volgend jaar komen de aanbevelingen van de commissie. Het ligt politiek gevoelig, dus was het de RVD die erop wees dat het niet het doel van de rondleiding is om hier dieper op in te gaan.

Toegangspoort

Het is De Telegraaf geweest die twintig jaar lang erop heeft gehamerd dat de deuren van de koninklijke paleizen zomers moesten worden geopend. Achtereenvolgende premiers moesten met name namens toenmalig koningin Beatrix nul op het rekest geven. Het zou te veel overlast geven, ondanks het feit dat de monarch in het buitenland vakantie viert. Willem-Alexander begreep echter wel de boodschap en heeft in navolging van andere Europese koningshuizen de toegangspoort opengezet.

Nieuwe wetgeving

Hans Veenhuijzen, stalmeester van het Koninklijk Staldepartement, vertelde dat de paarden wel last hebben van de vele bezoekers. De viervoeters willen zich veilig voelen in hun box en worden daarom op afstand gehouden van het bezoek. Veenhuijzen, die adjudant was van Willem-Alexander, vertelde ook nog dat volgens de nieuwe wetgeving die ingaat in 2027 de koninklijke boxen komende jaar worden vergroot.

Geen onderscheid

Tijdens de rondleiding deden we ook de eetzaal aan waar de tafels keurig waren gedekt. Even verderop, in een lange zaal met levensgrote schilderijen, een indrukwekkende opstelling van de livreien, de galadienstkleding van de lakeien. Kleine gezelschappen worden ontvangen in de kleine balzaal, een neo-rococozaal die geschikt is voor recepties en bijeenkomsten. Achter in de zaal lijkt een soort bar te zijn ingebouwd, maar dat blijkt een verschuifbare orkestbak in de achterwand te zijn zodat er ook livemuziek kan worden gespeeld. De balkonzaal, voorzien van een werkende gouden klok, is de ruimte voor de ontvangst van nieuwe ambassadeurs die hun geloofsbrieven komen afgeven aan de Koning. ,,Er wordt geen onderscheid
gemaakt tussen verschillende landen”, verzekert stalmeester Hans Veenhuijzen. Dat betekent dat elke nieuwe ambassadeur met een koets met paarden wordt opgehaald en teruggebracht naar zijn residentie.

Speciaal ritueel

De balkonzaal is ook de wachtruimte voor de koninklijke familie als ze zich na de rijtoer op Prinsjesdag gereedmaken voor de bekende balkonscène. Een ingewijde vertelde nog dat de Koning zijn vaste stoel heeft in deze ruimte. Ook blijkt er elke week een speciaal ritueel tezijn in het paleis. Want dan moeten alle klokken worden opgewonden, anders staan ze stil…
Onderweg naar de Koninklijke Stallen, genietend van de lommerrijke tuinen achter het paleis, passeer je de ‘Koepel van Fagel’. Het achthoekige gebouw uit de achttiende eeuw is ontworpen als theekoepel, maar wordt nu gebruikt voor plechtigheden binnen de koninklijke familie. Zo werd het lichaam van prinses Christina daar in 2019 opgebaard.

Zó modern

In de Koninklijke Stallen staat alles op vier wielen prachtig geëtaleerd. De fraaie koetsen, maar ook alle andere koninklijke vervoersmiddelen glimmen in de zomerzon, met de verlengde Audi A8 Limousine (AA93) als stralend middelpunt. Het werd een heerlijk bezoek. En voordat het tijd was om het paleis weer te verlaten, was een korte sanitaire stop nodig. En wat bleek: Paleis Noordeinde beschikt over genderneutrale wc’s. Da’s pas modern!